W jaki sposób leczyć zespół jelita drażliwego?

Leczenie zespołu jelita drażliwego zależy przede wszystkim od podtypu choroby. Za każdym razem jest to podejście kompleksowe, które obejmuje zmianę nawyków żywieniowych, terapię psychologiczną, leczenie farmakologiczne i inne formy terapii. Reakcja organizmu na leczenie jest bardzo indywidualna i często niewystarczająca.

Dieta

Dobrze jest zwiększyć spożycie błonnika. Ważne jest, aby był to błonnik rozpuszczalny czyli mniej podatny na fermentację, taki jak ispaghula lub psyllium. Jest to jedyny rodzaj błonnika, który ma udowodniony wpływ na IBS 1,2 . Z drugiej strony ważne jest, aby zachować ostrożność w przypadku nierozpuszczalnych błonników, które mogą wpływać na pogorszenie stanu zdrowia niektórych pacjentów 2. Rola alergii pokarmowych nie została potwierdzona. W przypadku dużej części pacjentów możliwe jest wykrycie pokarmów pogarszających ich stan metodą prób i błędów, tzn. wyeliminowanie danego pokarmu z diety, a następnie ponowne jego wprowadzenie. Pokarmy te z reguły nie znajdują potwierdzenia w testach na alergie pokarmowe. Są to raczej indywidualne przypadki nietolerancji pokarmowych. Przez pierwsze sześć tygodni zaleca się wypróbowanie diety FODMAP. Jest to dieta, która ogranicza słabo strawne fermentujące mono-, oligo- i disacharydy oraz poliole. To bardzo restrykcyjna dieta. Jako część tej diety eliminuje się różnego rodzaju owoce i warzywa, zboża, nabiał, alkohol, słodziki i słodycze. Po pierwszych 3-8 tygodniach pokarmy są stopniowo wprowadzane ponownie, monitorując stan zdrowia pacjenta. Nie zaleca się stosowania diety bezglutenowej, ponieważ nie ma ona wpływu na osoby z IBS 3,4 Terapia psychologiczna i ruch. W szczególności pacjentom cierpiącym na depresję, lęki lub inne współistniejące problemy psychiatryczne mogą pomóc różne formy terapii psychologicznej. Właściwe terapie obejmują procesy poznawczo-behawioralne, relaksacyjne, psychodynamiczne interpersonalne i inne. Dostateczna ilość ruchu może przyczynić się do poprawy jakości życia i pomóc w zmniejszeniu objawów zespołu jelita drażliwego 5.

Leczenie farmakologiczne

Skuteczność farmaceutyków w leczeniu IBS jest znacznie ograniczona i niewystarczająca. Skuteczność leków jest trudniejsza do oceny, ponieważ odpowiedź na placebo jest w przypadku IBS wyższa niż dla większości chorób i wynosi około 40%. Leki przeciwdepresyjne oddziałują na oś mózg-jelito, pomagając przede wszystkim w towarzyszących problemach psychologicznych, takich jak lęk, depresja, somatyzacja, a także w radzeniu sobie z bólem w przypadku choroby związanej z występowaniem biegunki. Podczas stosowania tych leków, niepożądane skutki uboczne często pojawiają się nawet przy niskich dawkach. Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne (TCA) są bardziej skuteczne u pacjentów z zespołem jelita drażliwego w porównaniu z innymi rodzajami leków. Leki przeciwdepresyjne mogą również wpływać na pracę jelit. TCA mogą łagodzić biegunkę poprzez spowolnienie czynności jelit, podczas gdy SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) przyspieszają przejście przez jelita i dlatego lepiej nadają się do postaci z zaparciami 6,7.

Rifaxamin jest jedynym antybiotykiem nadającym się do leczenia postaci IBS bez zaparć. Jest to antybiotyk, który tylko w minimalnym stopniu wchłania się do układu krwionośnego i działa przede wszystkim na poziomie lokalnym w jelitach; z tego powodu wykazuje on minimalne skutki uboczne. Jego działanie w leczeniu IBS jest jednak stosunkowo słabe. Przypuszczalny mechanizm działania w IBS polega na modyfikacji mikroflory jelitowej 8,9.

Leki przeciwskurczowe mogą być stosowane w leczeniu IBS. Różne leki przeciwskurczowe badano pod kątem ich skuteczności w leczeniu zespołu jelita drażliwego, przy czym efekt ich działania był nieznaczny, a działania niepożądane dość częste, choć nie poważne (suchość w ustach, zawroty głowy, niewyraźne widzenie). W leczeniu można stosować różne leki w zależności od ich dostępności, np. bromek pinaverium, bromek hioscyny, drotaweryna itp.

W leczeniu zespołu jelita drażliwego mogą być również stosowane leki prosekrecyjne (Linaklotyd, Plecanatide, Lubiprostone). Są to leki, które zwiększają wydzielanie wody, wodorowęglanów i chlorków w jelitach. Pomagają one przede wszystkim w objawowym leczeniu zaparć. Przy zaparciach z IBS można również stosować środki przeczyszczające, np. preparaty glikolowe, sole magnezu. Eluksadolina może być stosowana w leczeniu objawowym schorzeń wywołanych biegunką. Jest to środek stanowiący połączenie agonisty i antagonisty receptorów opiolidowych w przewodzie jelitowym. Eluksadolina łagodzi biegunkę i wydaje się wspomagać usuwanie innych objawów. W sporadycznych przypadkach może to jednak prowadzić do zapalenia trzustki, co jest poważnym skutkiem ubocznym. W celu złagodzenia biegunki można również zastosować Loperamid, który wykazuje jednak stosunkowo częste działania niepożądane i znajduje wiele przeciwwskazań.

Niefarmakologiczne formy leczenia

W ostatnich latach zwrócono również uwagę na różne niefarmakologiczne formy leczenia zespołu jelita drażliwego. Dysbioza jelitowa często występuje w IBS, dlatego rozpoczęto badania nad różnego rodzaju probiotykami. Skuteczność probiotyków w leczeniu zależy od konkretnego szczepu bakterii. Badania przeprowadzone na probiotykach są bardzo zróżnicowane, więc trudno ocenić ich skuteczność, ale jak dotąd wydaje się, że mogą one wspomagać łagodzenie ogólnych objawów w zespole jelita drażliwego. Dotychczas najwięcej badań przeprowadzono na szczepach Lactobacillus, Bifidobacteria i Sacharomyces boulardii. Spośród naturalnych preparatów dobre efekty daje zastosowanie olejku miętowego. Rozluźnia on mięśnie gładkie, moduluje odpowiedź neuronalną i wykazuje działanie przeciwzapalnie. Ponieważ istnieje cała gama olejków z mięty pieprzowej, większość badań dotyczyła konkretnych produktów, przede wszystkim kapsułek, które są uwalniane w jelitach, zawierających 180-225 mg, dwa do trzech razy dziennie 10.

Różne adsorbenty jelitowe mogą mieć pozytywny wpływ w leczeniu IBS. Enterosorbent Enterosgel jest wyrobem medycznym, który został również zatwierdzony do objawowego leczenia przewlekłej biegunki w IBS. Enterosgel usuwa toksyny i różne inne szkodliwe substancje z przewodu pokarmowego. W biegunkowej postaci zespołu jelita drażliwego często dochodzi do nadprodukcji kwasu żółciowego. Enterosgel jest w stanie wiązać te kwasy. Obecnie w Anglii prowadzone są badania mające na celu dokładniejszą ocenę skuteczności Enterosgelu w leczeniu IBS-D. Wyniki badań zostaną opublikowane w przyszłym roku. Różne indywidualne doświadczenia z Enterosgel w leczeniu zespołu jelita drażliwego można znaleźć w zasobach internetowych, na przykład na stronie https://www.trustpilot.com/review/www.enteromed.co.uk.